Anandoham HealthGita

New to the Gītā? Start here — a ninety-second orientation.

Chapter 1 · Verse 30

Arjuna-viṣāda-yogaḥ · अर्जुनविषादयोगः

Scroll ↓

गाण्डीवं स्रंसते हस्तात्त्वक्चैव परिदह्यते। न च शक्नोम्यवस्थातुं भ्रमतीव च मे मनः⁠।।⁠1.30⁠।।

gāṇḍīvaṁ sraṁsate hastāttvakcaiva paridahyate na ca śaknomyavasthātuṁ bhramatīva ca me manaḥ

Word by word
gāṇḍīvam
Arjun’s bow
गाण्डीव (धनुष)
sraṁsate
is slipping
गिर रहा है
hastāt
from (my) hand
हाथ से
tvak
skin
त्वचा
ca
and
और
eva
indeed
भी
paridahyate
is burning all over
जल रही है
na
not
नहीं
ca
and
और
śaknomi
am able
समर्थ हूँ
avasthātum
remain steady
खड़ा रहने में
bhramati iva
whirling like
घूम-सा रहा है
ca
and
और
me
my
मेरा
manaḥ
mind
मन

Translation

Save

The Gandiva slips from my hand, and my skin burns all over; I am unable to stand, and my mind is reeling, as it were.

— Swami Sivananda

।।1.28 -- 1.30।। अर्जुन बोले - हे कृष्ण! युद्ध की इच्छावाले इस कुटुम्ब-समुदाय को अपने सामने उपस्थित देखकर मेरे अङ्ग शिथिल हो रहे हैं और मुख सूख रहा है तथा मेरे शरीर में कँपकँपी आ रही है एवं रोंगटे खड़े हो रहे हैं। हाथ से गाण्डीव धनुष गिर रहा है और त्वचा भी जल रही है। मेरा मन भ्रमित-सा हो रहा है और मैं खड़े रहने में भी असमर्थ हो रहा हूँ।

— Swami Ramsukhdas (Gita Press)

The Three Darśanas

Three classical readings of this śloka

Advaita — ŚaṅkaraŚaṅkara Bhāṣya

मूलम् / Sanskrit original

1.30 Sri Sankaracharya did not comment on this sloka. The commentary starts from 2.10.

— Śaṅkarācārya

मूलम् / Sanskrit original

1.30 Sri Sankaracharya did not comment on this sloka. The commentary starts from 2.10.

— Śaṅkarācārya

1.30 Sri Sankaracharya did not comment on this sloka. The commentary starts from 2.10.

— Śaṅkarācārya

Viśiṣṭādvaita — RāmānujaRāmānuja Bhāṣya

मूलम् / Sanskrit original

अर्जुन उवाच संजय उवाच स तु पार्थो महामनाः परमकारुणिको दीर्घबन्धुः परमधार्मिकः सभ्रातृको भवद्भिः अतिघोरैः मारणैः जतुगृहादिभिः असकृद् वञ्चितः अपि परमपुरुषसहायः अपि हनिष्यमाणान् भवदीयान् विलोक्य बन्धुस्नेहेन परमया च कृपया धर्माधर्मभयेन च अतिमात्रस्विन्नसर्वगात्रः सर्वथा अहं न योत्स्यामि इति उक्त्वा बन्धुविश्लेषजनितशोकसंविग्नमानसः सशरं चापं विसृज्य रथोपस्थे उपाविशत्।

— Rāmānujācārya

मूलम् / Sanskrit original

अर्जुन उवाच संजय उवाच स तु पार्थो महामनाः परमकारुणिको दीर्घबन्धुः परमधार्मिकः सभ्रातृको भवद्भिः अतिघोरैः मारणैः जतुगृहादिभिः असकृद् वञ्चितः अपि परमपुरुषसहायः अपि हनिष्यमाणान् भवदीयान् विलोक्य बन्धुस्नेहेन परमया च कृपया धर्माधर्मभयेन च अतिमात्रस्विन्नसर्वगात्रः सर्वथा अहं न योत्स्यामि इति उक्त्वा बन्धुविश्लेषजनितशोकसंविग्नमानसः सशरं चापं विसृज्य रथोपस्थे उपाविशत्।

— Rāmānujācārya

अर्जुन उवाच संजय उवाच स तु पार्थो महामनाः परमकारुणिको दीर्घबन्धुः परमधार्मिकः सभ्रातृको भवद्भिः अतिघोरैः मारणैः जतुगृहादिभिः असकृद् वञ्चितः अपि परमपुरुषसहायः अपि हनिष्यमाणान् भवदीयान् विलोक्य बन्धुस्नेहेन परमया च कृपया धर्माधर्मभयेन च अतिमात्रस्विन्नसर्वगात्रः सर्वथा अहं न योत्स्यामि इति उक्त्वा बन्धुविश्लेषजनितशोकसंविग्नमानसः सशरं चापं विसृज्य रथोपस्थे उपाविशत्।

— Rāmānujācārya

Dvaita — MadhvaMadhva Bhāṣya

मूलम् / Sanskrit original

Sri Madhvacharya did not comment on this sloka. The commentary starts from 2.11.

— Madhvācārya

मूलम् / Sanskrit original

Sri Madhvacharya did not comment on this sloka. The commentary starts from 2.11.

— Madhvācārya

Sri Madhvacharya did not comment on this sloka. The commentary starts from 2.11.

— Madhvācārya

Verse 30 of 47 · Chapter 1