Anandoham HealthGita

New to the Gītā? Start here — a ninety-second orientation.

Chapter 6 · Verse 20

Dhyāna-yogaḥ · ध्यानयोगः

Scroll ↓

यत्रोपरमते चित्तं निरुद्धं योगसेवया। यत्र चैवात्मनाऽऽत्मानं पश्यन्नात्मनि तुष्यति⁠।।⁠6.20⁠।।

yatroparamate cittaṁ niruddhaṁ yogasevayā yatra caivātmanā''tmānaṁ paśyannātmani tuṣyati

Word by word
yatra
when
जिस अवस्था में
uparamate
rejoice inner joy
उपराम हो जाता है
cittam
the mind
चित्त
niruddham
restrained
निरुद्ध हुआ
yoga-sevayā
by the practice of yog
योग के अभ्यास से
yatra
when
जिस अवस्था में
ca
and
और
eva
certainly
ही
ātmanā
through the purified mind
शुद्ध मन से
ātmānam
the soul
आत्मा को
paśyan
behold
देखता हुआ
ātmani
in the self
आत्मा में
tuṣyati
is satisfied
सन्तुष्ट होता है

Translation

Save

When the mind, restrained by the practice of yoga, attains quietude, and when one sees the Self by the Self, they are satisfied in their own Self.

— Swami Sivananda

योगका सेवन करनेसे जिस अवस्थामें निरुद्ध चित्त उपराम हो जाता है तथा जिस अवस्थामें स्वयं अपने-आप से अपने-आपको देखता हुआ अपने-आपमें ही सन्तुष्ट हो जाता है।

— Swami Ramsukhdas (Gita Press)

The Three Darśanas

Three classical readings of this śloka

Advaita — ŚaṅkaraŚaṅkara Bhāṣya

मूलम् / Sanskrit original

यत्र यस्मिन् काले उपरमते चित्तम् उपरतिं गच्छति निरुद्धं सर्वतो निवारितप्रचारं योगसेवया योगानुष्ठानेन यत्र चैव यस्मिंश्च काले आत्मना समाधिपरिशुद्धेन अन्तःकरणेन आत्मानं परं चैतन्यं ज्योतिःस्वरूपं पश्यन् उपलभमानः स्वे एव आत्मनि तुष्यति तुष्टिं भजते।।किञ्च

— Śaṅkarācārya

मूलम् / Sanskrit original

यत्र यस्मिन् काले उपरमते चित्तम् उपरतिं गच्छति निरुद्धं सर्वतो निवारितप्रचारं योगसेवया योगानुष्ठानेन यत्र चैव यस्मिंश्च काले आत्मना समाधिपरिशुद्धेन अन्तःकरणेन आत्मानं परं चैतन्यं ज्योतिःस्वरूपं पश्यन् उपलभमानः स्वे एव आत्मनि तुष्यति तुष्टिं भजते।।किञ्च

— Śaṅkarācārya

यत्र यस्मिन् काले उपरमते चित्तम् उपरतिं गच्छति निरुद्धं सर्वतो निवारितप्रचारं योगसेवया योगानुष्ठानेन यत्र चैव यस्मिंश्च काले आत्मना समाधिपरिशुद्धेन अन्तःकरणेन आत्मानं परं चैतन्यं ज्योतिःस्वरूपं पश्यन् उपलभमानः स्वे एव आत्मनि तुष्यति तुष्टिं भजते।।किञ्च

— Śaṅkarācārya

Viśiṣṭādvaita — RāmānujaRāmānuja Bhāṣya

मूलम् / Sanskrit original

योगसेवया हेतुना सर्वत्र निरुद्धं चित्तं यत्र योगे उपरमते अतिशयितसुखम् इदम् एव इति रमते यत्र च योगे आत्मना मनसा आत्मानं पश्यन् अन्यनिरपेक्षम् आत्मनि एव तुष्यति।

— Rāmānujācārya

मूलम् / Sanskrit original

योगसेवया हेतुना सर्वत्र निरुद्धं चित्तं यत्र योगे उपरमते अतिशयितसुखम् इदम् एव इति रमते यत्र च योगे आत्मना मनसा आत्मानं पश्यन् अन्यनिरपेक्षम् आत्मनि एव तुष्यति।

— Rāmānujācārya

योगसेवया हेतुना सर्वत्र निरुद्धं चित्तं यत्र योगे उपरमते अतिशयितसुखम् इदम् एव इति रमते यत्र च योगे आत्मना मनसा आत्मानं पश्यन् अन्यनिरपेक्षम् आत्मनि एव तुष्यति।

— Rāmānujācārya

Dvaita — MadhvaMadhva Bhāṣya

मूलम् / Sanskrit original

आत्मना मनसा आत्मनि देहे आत्मानं भगवन्तं पश्यन्।

— Madhvācārya

मूलम् / Sanskrit original

आत्मना मनसा आत्मनि देहे आत्मानं भगवन्तं पश्यन्।

— Madhvācārya

आत्मना मनसा आत्मनि देहे आत्मानं भगवन्तं पश्यन्।

— Madhvācārya

Verse 20 of 47 · Chapter 6